(TN&MT) - Cần có một nơi để đồng đội trở về sum vầy, dù họ đã hy sinh hay còn đang sống. Đó là tâm nguyện của cựu chiến binh, thương binh Nguyễn Mạnh Hiệp ở phường Phú Thượng (Tây Hồ, Hà Nội) suốt hơn 20 năm. Dành dụm, chắt bóp, mãi rồi ông tự lập ra một "bảo tàng" tại gia đình để lưu giữ "những kỷ vật và hình ảnh đi cùng năm tháng".

"Gần 40 năm qua đi, các chiến sỹ, sỹ quan, tướng lĩnh... những người góp phần quan trọng làm nên chiến tích huy hoàng và may mắn còn sống sót qua cuộc kháng chiến cũng không cưỡng lại được quy luật của tạo hóa... Nếu chậm, thì nhiều kỷ vật thiêng liêng quý hiếm của thời máu lửa oanh liệt sẽ vĩnh viễn theo họ vào lòng đất mẹ...".

Đó là những lời tự sự của cựu chiến binh Nguyễn Mạnh Hiệp trên tấm biển ở trước cửa "bảo tàng" lưu giữ kỷ vật chiến tranh của gia đình ông. Với nỗi niềm đau đáu ấy, 20 năm qua, ông đã lặn lội khắp các chiến trường và các cửa hàng phế liệu, thu thập hơn 1.000 hiện vật, tranh ảnh về cuộc sống và chiến đấu của quân và dân Bình Trị Thiên trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Có những hiện vật là do ông và đồng đội lưu giữ được hoặc thu được của địch từ ngày chiến đấu ở mặt trận, có hiện vật ông được tặng, có thứ ông bỏ tiền túi mua. Hiện vật sưu tầm được, lúc đầu không có chỗ bày, ông cất giữ cẩn thận. Mãi đến gần đây, ông mới xây riêng một căn nhà 50 mét vuông hai tầng để thắp hương Bác Hồ và các anh hùng liệt sĩ, đồng thời trưng bày các hiện vật, hình ảnh sưu tầm được. "Bảo tàng" lưu giữ kỷ vật chiến tranh ấy khánh thành ngày 24/12/2011, với sự có mặt của đông đảo đồng đội xưa...

"Những năm tháng đi chiến đấu, đồng đội tôi hy sinh rất nhiều. Chúng tôi làm như thế này là để tri ân những anh em đồng đội đã hy sinh để mình được sống cuộc sống ngày hôm nay" - Ông Hiệp tâm sự.

Trước cửa "bảo tàng", ông Hiệp trưng bày chiếc vỏ đạn 500 kg, đạn 175 mm, "vua chiến trường" một thời của quân đội Mỹ, cùng đủ loại vỏ đạn pháo cối, cối cá nhân cỡ từ 82 mm đến 155 mm. Trong nhà, ông đặt hai dãy tủ kính trưng bày các vật dụng thời chiến của quân đội 2 phía như: Cặp lồng, bi đông, xoong, nồi, hộp đựng thuốc, dây lưng, điện thoại, mìn, cuốn hồi ký, máy chiếu phim... Trên tường, là hình ảnh chiếc ba lô, chiếc áo của một nữ bộ đội, dép cao su. Tại căn phòng này, ông giới thiệu hàng trăm bức ảnh về đồng đội xưa và nay.

Nhà cựu chiến binh Nguyễn Mạnh Hiệp vốn là địa chỉ quen thuộc của các cựu chiến binh quân khu Trị Thiên, với cái tên "Câu lạc bộ đồng đội". Từ ngày "bảo tàng" lưu giữ kỷ vật chiến tranh mở cửa, càng có nhiều đồng đội tìm đến. Họ xem từng kỷ vật, từng bức ảnh, ôn lại kỷ niệm của một thời trận mạc.

Cựu chiến binh Chu Văn Sơn (bộ đội của Trung đoàn vận tải chiến đấu tiểu đoàn 32 - Quân đoàn 2) vô cùng xúc động khi nhìn thấy bức ảnh chụp ông bắt đầu đi chiến dịch đường 9 - Nam Lào. "Lúc đó, tôi phải khiêng cối đánh cao điểm 550 thì nòng cối 85 cân, mà hồi đó tôi mới là học trò mới vào Trường Sơn khênh đỏ toét cả vai như nghé non mới vực..."- Ông Sơn kể, sự xúc động làm mắt ông nhòe nước...

Ông Sơn kể, cũng có một vài chuyến ông đi với ông Hiệp để lấy vỏ bom mìn rồi quần, áo..., chứ phần nhiều là do ông Hiệp tự đi thu thập. Mỗi dịp 30/4, 27/7 hoặc 22/12 là anh em lại tụ tập ở "bảo tàng" này để nhớ lại một thời góp tuổi xuân của mình vào cho việc giành lại độc lập của dân tộc.

Năm 1967, dù thuộc diện miễn nhập ngũ vì có người anh ruột đã hy sinh ngoài chiến trường, nhưng chàng trai Nguyễn Mạnh Hiệp 18 tuổi vẫn xung phong nhập ngũ. Ông được biên chế vào Tiểu đoàn 420, Sư đoàn 320B. Trải qua 3 tháng huấn luyện tân binh, ông được lệnh đi B và nhận nhiệm vụ làm trinh sát bảo vệ cho Quân khu Trị Thiên. Hành quân ròng rã bằng đường bộ hàng trăm cây số trong suốt 3 tháng từ Ninh Bình bao nhiêu bom rơi, đạn nổ quanh mình, cái đói luôn thường trực, chỉ có khoai sắn, rau rừng là thức ăn chính qua ngày, chưa kể phải chịu những trận sốt rét kéo dài, nhưng cuối cùng ông và đồng đội đã đặt chân đến A Lưới (Thừa Thiên - Huế). Ông đã trải qua nhiều trận chiến đấu ác liệt, bị thương nhiều lần. Đến năm 1972, ông chuyển ra công tác ở Bộ Văn hóa.

Năm nào ông Hiệp cũng có vài chuyến trở lại chiến trường xưa. Dịp 27/7 năm nay, ông Hiệp lại cùng đồng đội vào Quảng Trị, thăm viếng đồng đội và tiếp tục sưu tầm kỷ vật. Điều may mắn là những việc làm mà nhiều người cho là "không bình thường" của ông Hiệp lại được vợ ông và các con, cháu ủng hộ. Bà Phan Hồng Liên - vợ ông Hiệp tâm sự rằng, xây nhà lưu niệm này là việc nghĩa và là tâm nguyện của ông mấy chục năm trời nên bà rất ủng hộ.

"Quá khứ hào hùng là giá đỡ cho tương lai" - câu nói của cựu chiến binh Chu Văn Sơn cứ vang mãi bên tôi khi ngắm từng hiện vật ở "bảo tàng" của ông Nguyễn Mạnh Hiệp. Dẫu không hoành tráng, chuyên nghiệp như những bảo tàng lớn, nhưng ẩn chứa trong mỗi hiện vật ở đây là những câu chuyện cảm động về một thời chiến tranh - một thời hòa bình. Nơi đây, thực sự là một địa chỉ ấm áp, lấp lánh nghĩa tình đồng đội, để họ dù đã mất hay còn sống vẫn luôn được trở về bên nhau...

Mai Hồng