(TN&MT) - Ngoài những người cư trú hợp pháp ra, người nước ngoài đang cư trú và làm việc bất hợp pháp ở nước ta có đến hàng vạn. Họ thường đi theo con đường du lịch rồi tìm cách ở lại, người tìm việc làm, người lang thang không có nghề nghiệp ổn định, nhiều khi kiếm sống bằng lừa đảo, trộm cắp, buôn lậu… Họ đang làm mất an ninh trật tự, lâu dài để lại nhiều phiền phức. Nguyên nhân tình trạng lộn xộn này một phần do họ, nhưng phần khác do chính những sơ hở về mặt luật pháp, sự buông lỏng quản lý, mất cảnh giác về phía ta.

Vậy người nước ngoài (chủ yếu là người Trung Quốc) đang làm gì ? Có thể nói là  làm rất nhiều việc, trên nhiều lĩnh vực. Không chỉ thuê hàng vạn héc ta đất rừng và hàng chục năm nay đã kinh doanh nghề rừng ở nhiều tỉnh biên giới, họ buôn bán, mua đất đai, nuôi trồng thủy sản, nhận thầu các công trình xây dựng nhất là các công trình điện và làm nhiều việc khác.

Tại các công trình do người Trung Quốc đang làm chủ thầu hoặc trong các nhà máy, xí nghiệp có vốn FDI của họ, người ta đã thống kê được hàng ngàn lao động phổ thông Trung quốc đang làm việc, tạo thành những làng, những phố người Trung Quốc mà dân ta vẫn quen gọi là người Tàu, người Khách. Những người này đi theo các tour du lịch rồi ở lại. Có người hết hạn hợp đồng thì về nước, có người ở lại, lấy vợ lấy chồng, sinh con cái. Họ có bao nhiêu người ? Chưa có một thống kê nào chính xác chỉ biết rằng không ít và đây là vấn đề rất phức tạp, càng để lâu càng phức tạp.

Ngoài con đường đầu tư  nước ngoài chính thức, được Nhà nước Việt Nam cấp phép,  nhiều người Trung Quốc còn lén lút đầu tư kinh doanh với qui mô lớn. Qua kiểm tra, đã phát hiện nhiều hiện tượng rất đáng lo lắng. Ở nhiều vịnh biển như Vũng Rô (Phú Yên), Cam Ranh (Khánh Hòa) có hàng chục khu nuôi trồng thủy sản, thu gom hải sản của người Trung Quốc. Gần đây ở Bình Thuận, người ta phát hiện một người Trung Quốc đã "mua" 100 héc ta đất để kinh doanh ngay bên bờ biển, sát quốc lộ 1A. Mới kiểm tra điểm đã thấy vậy, không rõ khi triển khai kiểm tra toàn diện, trên phạm vi cả nước sẽ là bao nhiêu chuyện tương tự.

Trên đất nước Việt Nam, người Trung Quốc đi lại, hành nghề buôn bán, khám chữa bệnh… như ta đi chợ, gần như không gặp trở ngại gì. Họ có thể  áp tải hàng lậu từ biên giới phía Bắc đến tận TP.HCM, áp tải hàng lậu, hàng cấm quá cảnh qua nước ta từ TP.HCM đến tận Hà Nội, Hải Phòng, Móng Cái. Chính vì thế, khắp nơi mới đầy rẫy hàng Trung Quốc nhập lậu trong đó có cả thịt và phủ tạng động vật thối, rau quả bị nhiễm độc, gà thải loại và nhiễm bệnh… Ngược lại, thương lái Trung Quốc mua động vật hoang dã, quặng, nhiều loại nông sản, thủy sản Việt Nam về nước. Có những loại mua bán sòng phẳng, có lợi cho cả hai bên nhưng nhiều loại họ dùng thủ đoạn thao túng thị trường quen thuộc để kiếm lợi như mua khoai lang, mua thóc chất lượng thấp, mua hạt điều, mua trái dừa , vải thiều, dưa hấu, đỉa, con nhông cát… với giá rất cao. Thấy lợi, nông dân đổ xô đầu tư, nuôi trồng các mặt hàng này. Khi hàng sản xuất đã nhiều  nguồn xuất khẩu lại chỉ trông vào họ, họ liền đột ngột ngừng mua khiến hàng hóa ứ đọng, phải bán đổ bán tháo với giá rẻ mạt cho họ. Có khi thâm độc hơn, họ mua rễ cây hồi, sừng và móng trâu, chè bẩn, lá vải thiều, gỗ cây sưa… với giá rất cao để tiêu diệt các loại cây con này, về lâu dài độc chiếm thị trường và tín nhiệm của khách hàng. Về y tế cũng vậy, họ tung tiền quảng cáo các loại thực phẩm chức năng, thuốc chữa bệnh, phòng khám Đông y… khác xa với thực chất, khiến nhiều người cả tin, tốn kém hàng trăm triệu đồng. Đợt kiểm tra gần đây ở TP.HCM và HN với các phòng khám bệnh có yếu tố nước ngoài, nhất là Trung Quốc đã cho thấy điều đó. Tất cả các phòng khám TQ được quảng cáo rầm rĩ trên truyền hình, đài phát thanh và báo chí đều có sai phạm. Nhiều phòng khám, những người tự xưng là bác sĩ đều không có chứng chỉ hành nghề, không có cả Giấy phép cư trú. Có phòng khám như Phòng khám đa khoa Maria ở Hà Nội, bác sĩ Trung Quốc bị nghi là chữa bệnh gây chết người. Hai nghi can người Trung Quốc này tạm thời bị cấm về nước chờ làm rõ. Phòng khám phải đóng cửa.

Những hiện tượng vừa nêu, có cái do thói buôn bán có truyền thống từ lâu nhưng rất nhiều cái do qui luật chụp giựt,vì lời lãi mà chà đạp tất cả của thời kỳ tự do cạnh tranh. Có những việc là bởi thủ đoạn của họ nhưng nhiều việc là do ta lơi lỏng, bị lợi dụng, không kín kẽ về luật pháp. Nước ta có gần 1.500 km biên giới với Trung Quốc, tích cực tiêu cực đan xen. Quản lý tốt việc đi lại, cư trú, làm việc của người dân hai nước là việc rất quan trọng, không thể xem thường.

Duy Vũ