(TN&MT) - Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 7 vừa qua tiếp tục giảm, đây là tháng thứ 3 liên tiếp CPI giảm, đồng thời là lượng  hàng tồn kho tiếp tục tăng lên. Hiện tượng đó là những dấu hiệu cảnh báo tình trạng giảm phát đang đến gần, như nó đã từng xảy ra cách đây vài năm.

Đồng tiền mất giá, tiền công trong đó có tiền lương thực tế giảm, thu nhập hàng tháng phải tập trung cho những nhu cầu thiết yếu của đời sống, nhất là bữa ăn hàng ngày nên người tiêu dùng buộc phải tiết kiệm các khoản tiêu chi tiêu khác.

Thị trường bất động sản đóng băng, hàng hóa bán không chạy, buộc các doanh nghiệp phải xây dựng cầm chừng, vật liệu xây dựng tiêu thụ chậm. Điện, xăng dầu tăng giá khiến các dịch vụ liên quan đến nó như vận tải, sản xuất công nghiệp, các thiết bị điện tử như quạt, điều hòa không khí, ti vi, tủ lạnh, máy phát điện các loại đèn…  tăng giá theo, khách hàng phải đắn đo hơn khi mưa sắm, sử dụng.

Tình trạng thắt chặt hơn hầu bao không chỉ riêng có tại Việt Nam, nó có ở hầu hết các nước hiện nay và đó là lý do rất quan trọng để quĩ hàng tồn kho trên thế giới tăng đến mức báo động. Bởi thế, bên cạnh những biện pháp khác, kích thích tiêu dùng trong nước phải là một giải pháp quan trọng không thể bỏ qua.

Muốn kích thích tiêu dùng, phải tác động tới người tiêu dùng bằng nhiều cách như tạo thuận lợi trong mua bán, khuyến mại, giới thiệu sản phẩm vv… nhưng quan trọng nhất có lẽ là thay đổi thói quen mua bán của người dân và bảo vệ tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng để mở rộng một thị trường tiêu dùng rộng lớn và giàu tiềm năng đó là thị trường trong nước.

Thay đổi thói quen tiêu dùng, có cuộc vận động "Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt". Cuộc vận động này đang trên đà có kết quả, nhiều siêu thị hiện đã có đến trên 90% hàng Việt bày bán, nhiều túi đi chợ trở về nhiều khi đến có 100% hàng Việt nhưng xem chừng phong trào này lâu không được hâm nóng, đang bị lãng quên dần. Các doanh nghiệp thì ngại khó, vin vào sản xuất và tiêu thụ khó khăn, lãi ít nên ngại đưa hàng về nông thôn, ngại tổ chức triển lãm, hội chợ mặc dù thị trường trong nước, nhất là thị trường nông thôn, vùng sâu vùng xa vẫn đang khát hàng Việt. Các tổ chức, đoàn thể sau một thời gian hăng hái đã bận rộn vào nhiều việc khác. Yếu tố quan trọng nhất để đưa phong trào vào chiều sâu là cải tiến mẫu mã, đa dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm và hạ giá thành để tăng sức cạnh tranh với hàng nước ngoài thì sự hưởng ứng chậm chạp, lẻ tẻ. Có thể nhận xét rằng tuy thời điểm này rất thuận lợi cho việc kêu gọi " Ưu tiên dùng hàng Việt là yêu nước" nhưng cuộc vận động lại đang đi vào thoái trào.

Vấn đề quan trọng không kém là bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng để giảm lượng hàng tồn kho còn ít được chú ý hơn. Quyền lợi người tiêu dùng tập trung vào mấy nội dung chính là được mua những hàng hóa mình muốn, mua hàng thuận tiện, chất lượng tốt, giá thành rẻ, dịch vụ hậu mãi chu đáo. Hầu hết các tiêu chí này, ta đều chưa làm tốt. Người tiêu dùng Việt Nam, ở những mức độ khác nhau đang bị lừa gạt, bóc lột, không được bảo vệ cũng như chưa có ý thức bảo vệ mình. Tình trạng quảng cáo sai sự thật, cấp phép sản xuất cho những doanh nghiệp không đủ điều kiện, chứng nhận sai phẩm cấp, trao "huy chương vàng" cho những sản phẩm không xứng đáng khá phổ biến khiến người tiêu dùng bị lừa. Trên thị trường, từ siêu thị, trung tâm thương mại, chợ truyền thống đến các quầy lẻ, đầy rẫy hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng. Hàng Việt Nam do công nghệ lạc hậu, quản lý kém, chạy theo lợi nhuận nên giá đắt hơn hàng ngoại nhập, nhất là hàng ngoại trốn thuế, không rõ nguồn gốc. Hệ thống kiểm tra, quản lý thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thiếu và yếu, người mua gặp oan ức không có thói quen, không biết kêu ai và có kêu thì cũng không được giải quyết chu đáo.

Khi thị trường trì trệ, hàng tồn kho tăng thì việc quan tâm hơn đến thị trường trong nước, khuyến khích tiêu dùng hàng Việt là biện pháp không tốn kém nhiều nhưng hiệu quả.

Duy Vũ