(TN&MT) - Sau ba ngày họp, Hội nghị thượng đỉnh Rio+20 đã khép lại ngày 22/6. Gần 100 nguyên thủ Quốc gia và Thủ tướng Chính phủ đã đến dự hội nghị dưới sự chủ trì của Liên Hợp Quốc (LHQ). Thế nhưng, Hội nghị thượng đỉnh Rio đã không đưa ra được những mục tiêu và lộ trình cụ thể để hướng tới một sự phát triển bền vững.

Theo giới quan sát, Hội nghị thượng đỉnh Rio+20 thất bại chủ yếu do sự lơ là và thiếu quyết tâm ở cấp Chính phủ. Mọi nỗ lực bảo vệ môi trường đều dồn cả lên vai các đối tác tư nhân. Một trong những bằng chứng cụ thể nhất cho thấy thái độ lơ là của các Chính phủ là sự vắng mặt của nhiều lãnh đạo hàng đầu thế giới như Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc, Thủ tướng Đức, Anh.

Hội nghị thượng đỉnh LHQ về môi trường (Rio+20) vừa qua là một thực tế. Theo nhận định của các chuyên gia, có nhiều nguyên nhân dẫn tới thất bại đó khiến phong trào bảo vệ môi trường toàn cầu đang xuống cấp nghiêm trọng. 

Vấn đề thực sự mà lãnh đạo các phong trào bảo vệ môi trường đang gặp phải chính là sự thiếu hợp tác và hành động của các Chính phủ. Điều đó khiến người tiêu dùng và dân chúng trên toàn thế giới không tin tưởng, rồi hành động như những nhà hoạt động. Trong khi các nhà hoạt động vì môi trường liên tục hùng biện theo kiểu họ đang chiến đấu vì môi trường, nhiều cá nhân lại quan tâm nhiều hơn tới cuộc sống thường ngày của họ. Thật không may, nhiều đại diện chính trị và đoàn thể đứng trung lập lại đang phải phụ thuộc vào những cá nhân bình thường trên, vì vậy, ở góc độ nào đó, phong trào vì môi trường đã và đang tuyên chiến với mọi người và các đại diện của chính họ. 

Bên cạnh đó, các cá nhân hầu như không thích phản hồi với những lời kêu gọi có trách nhiệm xã hội hơn nữa một khi họ phải trả một cái giá nào đấy và họ tin rằng đấu tranh để bảo vệ môi trường sẽ gây tổn thương cho hoạt động dịch vụ, sản xuất. Trong khi các quyền của người tiêu dùng có trách nhiệm xã hội vẫn tồn tại, họ sẽ tiếp tục duy trì các quyền đó, ít nhất là để đảm bảo các hoạt động dịch vụ, sản xuất, đảm bảo cuộc sống cho mọi người và cho chính họ. 

Trong khi đó, các nghiên cứu mới nhất cho thấy, mối lo ngại về vấn đề môi trường đã giảm mạnh kể từ năm 2007. Ngày nay, mối quan tâm về vấn đề môi trường cùng lắm chỉ ở mức trung bình trong số các mối quan tâm khác, như an sinh xã hội, cơ hội bình đẳng và các dịch vụ công cơ bản. Điều này là hoàn toàn có thật và đang diễn ra ở nhiều nước trên thế giới, điều mà các cuộc nghiên cứu của giới chuyên môn tại Đức, Mỹ, Anh và nhiều nước khác vừa phát hiện. Tuyên chiến với tội phạm là các công ty đe dọa môi trường sinh thái hay các chính trị gia thiếu ý chí là điều dễ làm, song thực tế lại cho thấy các cá thể trên đang đại diện ngày càng nhiều cho xã hội hơn là các nhà hoạt động. Bằng cách tiến hành và tham gia các hoạt động đấu tranh vì môi trường, ở góc độ nào đó, các tổ chức hoạt động đang khiến những người mà họ cần tiếp xúc xa lánh họ. Có thể thấy điều khác nhau giữa Hội nghị Rio+20 vừa qua và Nghị định thư Kyoto về chống biến đổi khí hậu là ít nhất thì Nghị định thư Kyoto đã tạo ra một thỏa thuận mà không nước nào thực sự tuân thủ (thậm chí không có ý định tuân thủ). Còn Rio+20 thì ngay cả ý tưởng cũng đang mất dần. Phong trào bảo về môi trường toàn cầu đã tồn tại được khoảng 40-50 năm qua và tạo được nhiều bước tiến đáng chú ý, trên bình diện khu vực (như đặt ra tiêu chuẩn môi trường ở nhiều nước đang phát triển) và toàn cầu (như lệnh cấm gây ô nhiễm qua đường không và đường biển). Tuy nhiên, tình hình hiện nay đã thay đổi. Đối tượng gây ô nhiễm không thể điểm mặt chỉ tên vì ngày càng nhiều công ty, doanh nghiệp, thậm chí là chính trị gia trở thành tội phạm môi trường. Thực tế đó cộng với cơ sở những nghiên cứu mới nhất, thế giới cần tìm ra một chiến lược tốt hơn trong công cuộc bảo vệ môi trường.  

Những cảnh báo khủng khiếp nhưng chung chung về viễn cảnh toàn cầu là chưa đủ. Công bố những hậu quả đặc biệt của tình trạng biến đổi khí hậu và tác động của nó tới cuộc sống hàng ngày của con người là hành động ý nghĩa hơn nhiều. 

Song song với đó, bài học từ Rio+20 vừa qua hay các hội nghị về khí hậu từ trước đến nay cần hành động hơn là lời nói. Cùng phân tích, thỏa thuận, thậm chí là nghiên cứu, tất chỉ chỉ là con số 0 nếu các Chính phủ không hành động: Chính sách mới, sáng kiến mới, đổi mới công nghệ, thiết lập cấu trúc cơ sở hạ tầng ít cácbon và thực thi. Quá trình này cần sự góp sức của các chính quyền địa phương, các nhà đầu tư, doanh nghiệp, cá nhân và cần phải làm ngay. 

Linh Quân