Tàu hú còi báo trước mặt, "phi đội nhảy tàu" lấy đà chuẩn bị cùng "bay"

(TN&MT) - Những thân gái dặm trường ở "xóm gà" nhảy tàu bán hàng rong trên những chuyến tàu Bắc - Nam chưa bao giờ e ngại hiểm nguy. Có người đã mất mạng, bị tàn phế, nhưng với họ, đây là một nghề mưu sinh "gia truyền" như đã in vào máu thịt và có từ những năm chiến tranh đến giờ.

Kỳ 2: Cược mạng sống trên từng cây số

Những thước phim "hành động"

Tờ mờ. Trời vừa ló sáng, cả "xóm gà" đã chộn rộn "ra ga". Hàng hóa chuẩn bị mang lên tàu là các loại tượng đá Non Nước, vòng kiềng lưu niệm và mè xửng, kẹo lạc, mực khô được đựng trong một túi vải màu đen. Cẩn thận gói chiếc điện thoại di động vào bao ni-lông trước khi nhét túi, chị Trương Thị Năm (Hòa Hiệp Bắc) phân trần: "Khỏi bị thấm nước. Mặc áo mưa thì vướng víu". Mưa tầm tã suốt nhiều ngày qua, cũng chẳng hề ngăn bước chân họ thôi một ngày kiếm sống. Vừa đặt chân đến cung đường sắt, gần chục người bán hàng rong bủa vây, mời mọc những vị khách lạ.

Khi đoàn tàu SE chạy qua, vì tốc độ nhanh nên mấy phụ nữ lắc đầu không dám nhảy. Riêng chị Gái vận hết sức mình, xách theo giỏ hàng đựng toàn đồ lưu niệm làm bằng đá Non Nước nặng chừng mười mấy kilogam, liều bám tay vào thành tàu rồi từ từ leo lên, rướn người về phía ô cửa toa tàu miệng tươi cười mời khách mua hàng. "Ngày nào về chân tay cũng đau ê ẩm. Nếu có nghề khác làm đủ tiền đong gạo ngày hai bữa thì tôi cũng chẳng liều với cái nghề này làm gì" - chị Gái tâm sự.

Theo chị Gái, bám thành tàu, nhìn xuống đất hoa hết mắt. Vì thế sau khi đu bám, mọi người cùng leo lên nóc tàu nghỉ. Đoạn đường sắt qua đèo Hải Vân đi qua tới sáu hầm. Mỗi lần qua, họ cùng nằm rạp xuống. Tàu đi vào hầm tối om, tiếng toa xe chạm vào đường ray, tiếng gió rít khiến nhiều người lạnh buốt sống lưng.

Mỗi lần qua đoạn đèo quanh co tàu giảm tốc độ, mấy chị nhảy xuống các toa qua ô cửa bán hàng, rồi lại leo lên nóc tàu trốn bảo vệ. "Mấy ông nhìn thấy là xua đuổi, nhảy vào giật hàng quăng qua cửa, thậm chí còn lấy giầy thúc vào người nên phải lo trốn", chị Ánh, thở hổn hển khi vừa leo từ toa tàu xuống đất cho biết.

"Nhảy tàu không dễ đâu em, không cẩn thận là mất mạng trong giây lát. Như hội bán hàng ở đây cũng phải học lên học xuống, ngã chỏng vó, thương tích đầy mình mới dám nhảy tàu đang chuyển động. Nếu em thích thì nhảy tàu hàng kia. Họ đỗ hẳn ở ga Kim Liên, tha hồ mà lên xuống" - chị Nguyễn Thị Chơn (40 tuổi) nói.

Vạch đôi bàn tay sần sùi, chi chít những vết sẹo dọc ngang, chị Trần Thị Ngọc (35 tuổi) kể: "Dù kinh nghiệm nhảy tàu nhiều nhưng vẫn hên xui "nhờ trời" thôi. Muốn nhảy được tàu phải chọn khoảng đường bằng, ít độ dốc, có khoảng trống nhất định để chạy nhớm theo tàu rồi mới nhảy lên đu bám. Mấy lần trước, tàu chạy nhanh quá, tui bị sẩy tay ngã xuống đất, nằm viện gần một tuần, tưởng không qua khỏi ấy chứ".

"Vào năm 2009, tôi bám theo đoàn tàu TN 1 để bán hàng, vừa nhảy lên tàu chưa kịp né người áp sát vào thân tàu thì bị va vào một thanh sắt lan can cầu. Dù đã cố rướn người vào bên trong toa xe lửa, nhưng vẫn bị chúng đập mạnh vào đầu, thân, chân... Tàu vừa qua cầu, tôi rớt xuống đường. Mấy đồng nghiệp đánh liều nhảy xuống để đưa đi cấp cứu. Chuyện vào ra bệnh viện với đội nhảy tàu là khó tránh khỏi" - chị Ngọc kể trong giọng vẫn còn hãi hùng về vụ tai nạn.

Xế trưa. Chuyến tàu SE lại hú còi báo hiệu trước mắt. Những cột khói đen nhám bị gió đánh bạt ra sau. Lúc này là 11h30 rồi, cả "phi đội" tất tả gói hàng, sửa lại quần áo, dõi mắt tập trung, đứng sát phía ray tàu. Chị Năm chạy nhanh dăm bảy bước rồi vịn tay vào thành cửa, đu rướn người áp sát vào thân tàu. Đến lượt chị Ngọc, bà Bảy... mỗi người chọn một toa để đu bám. Đuôi tàu vừa qua cũng là lúc hơn chục thành viên "phi đội nhảy tàu" đã bám chặt vào thành tàu. Nhanh như sóc, cả "phi đội" lẻn qua cửa toa hoặc leo lên mui tàu.

Chị Năm không quên ngoái đầu lại dặn dò tôi (trong vai người nhảy tàu): "Sợ nhất khi qua hầm, đoạn từ ga Kim Liên đến hầm đầu tiên số 14 chỉ cách 2km, phải lẻn nhanh lên mui rồi cúi gập người xuống, sơ sẩy chút là mất mạng. Qua đèo Hải Vân có đến 6 hầm lận. Tầu lắc mạnh, hầm nhỏ nên phải bám chắc và vững đó nha". Chưa đầy nửa tiếng, tàu leo tới đỉnh đèo ga Hải Vân. Không đợi tàu dừng hẳn, cả "phi đội" nhảy vọt xuống đất, chạy nhanh về các ô cửa toa tàu, tay giơ đủ loại hàng đá mỹ nghệ Non Nước, mực khô, kẹo bánh để chào mời hành khách. Đáp lại họ phần lớn là những cái lắc đầu, xua tay từ chối.

Chứng kiến những người phụ nữ "phi thân" vào đoàn tàu, cỡ các cascadeur thứ thiệt cũng phải bái phục. Bấm đốt ngón chân vào đôi dép nhựa, mười mấy chị lần lượt lao thẳng vào thân tàu, một tay bám vào bất kể cái gì có thể, một tay với lấy túi hàng nặng trĩu. Sau khi "yên vị", họ len dần lên… nóc và đợi. "Nằm trên nớ nghe ngóng tình hình, canh chừng bảo vệ. Khách có người cũng tội lắm. Thấy mình khổ, họ đẩy giúp cửa sổ cho vô" - tiếng các chị cùng với đoàn tàu dần khuất, dần khuất về chân núi.

Và những chuyến tàu định mệnh

Nhảy tàu là một công việc đòi hỏi phải có… "cung phu". Nhưng dù có "cung phu" đến đâu thì vẫn xảy ra những tai nạn thương tâm. Đã 3 năm trôi qua sau cái chết của bà Đặng Thị Chín và anh Lê Tám - hai thành viên trong "phi đội nhảy tàu". "Lần đó, từ sáng sớm, bà Chín, anh Tám cùng một số người nữa dậy sớm chuẩn bị hàng hóa để bám theo chuyến tàu SE2 từ TP. HCM ra. Khi chúng tôi đã trèo lên được nóc tàu ngồi thì đoàn xe lửa phóng nhanh như bay, hú còi chuẩn bị vượt hầm Hải Vân. Do tăng tốc bất ngờ nên hai người ngồi trên mui không kịp cúi đầu xuống, bị đập vào miệng hầm, tử vong tại chỗ" - chị Hồ Thị Mai (41 tuổi) kể lại. 

Đối với dân nhảy tàu, những trường hợp thương tích kể không hết, nhưng chị Mai chỉ tặc lưỡi thở dài: "Ai cũng biết nguy hiểm, nhưng rồi cứ phải bám và mưu sinh". Chỉ vào chỗ cánh tay và khớp chân gãy, chị Mai nói: "Tui bị rớt tại Lăng Cô vào ngày hăm mươi tháng bảy vừa rồi. Tỉnh lại mới biết mình còn sống. Từ nớ tới chừ cứ nghe tiếng tàu là hú hồn, hú vía". Sau tai nạn đó, chị Mai quyết định bỏ nghề, chuyển qua… bỏ hàng cho những người khác nhảy.

Không phải ai cũng nhanh chóng tự thay đổi ngành nghề khi đã hoàn hồn như chị Mai. Họ tự biết mình đang "bán bát máu, ăn bát cơm", mà vẫn lao đi bất chấp sự sống. Bà Đặng Thị Chín, dì ruột chị Tạo đã chết vì va đập vào cửa hầm từ trên nóc tàu. "Thấy dì va phải đường hầm nhưng tôi không thể cứu", vẫn còn nguyên nỗi sợ hãi, chị Tạo cho biết. Chị Tạo lơ nghề vài bữa rồi lại nhảy tiếp cho đến tận bây giờ đã là… 10 năm sau sự cố đau thương ấy.

Nhảy tàu chuyên nghiệp, nhưng với "phi đội" ở ga Kim Liên này, ai cũng từng ngã vài chục lần, thương tích đầy mình. Chị Minh nhớ như in lần nhảy tàu cách đây hai năm. Do mải trèo qua cửa sổ vào toa bán hàng, chưa kịp lọt người, tàu đi qua đoạn cầu sắt bắc ngang sông, chị bị quật mạnh vào thành cầu, đầu bê bết máu.

Bị choáng, chị Minh vẫn rướn hết sức ghì chặt người vào thân tàu. "Đồng đội" biết chị bị thương liều nhảy vào toa, chạy lên khoang lái xin dừng tàu đưa chị đi cấp cứu. "Tôi khâu gần chục mũi trên đầu, nằm viện cả tháng trời nhưng khi ra viện chẳng biết làm nghề gì nên lại quay về bám tàu bán hàng", chị Minh nhớ lại.

Chị Nguyễn Thị Tuyết Nga, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Hòa Hiệp Bắc khẳng định: Việc các chị tham gia nhảy tàu buôn bán hàng rong xảy ra tại địa phương từ lâu nay và đã có nhiều sự cố đáng tiếc. UBND phường đã họp các chị lại, yêu cầu cam kết không tiếp tục mua bán hàng rong trên tàu; đồng thời, tạo điều kiện cho các chị vào buôn bán ở chợ. Tuy nhiên, dù đa số chị em muốn chuyển đổi ngành nghề nhưng lại lo sợ thất bại.

Gió biển thổi vào chân đèo lạnh cóng. Mấy căn nhà lụp xụp nơi "xóm gà" mờ ảo sáng đèn. Bên trong, những phụ nữ tất tả lại một ngày mưu sinh bên miệng tử thần, xếp lại mớ hàng để kịp chuyến tàu. Vài bóng người lặng lẽ vội bước ra từ "xóm gà" lên cung đường ray chờ đợi cái hiểm nguy mà không biết nó sẽ đến với mình lúc nào…

 XUÂN LAM