Đất tái định canh của người dân xã Đắk P'Lao bị xâm canh gần hết

(TN&MT) - Sau gần 3 năm di dời ra khu tái định cư, hàng trăm hộ dân xã Đắk P'Lao (huyện Đắk G'long, Đắk Nông) bị dự án Thủy điện Đồng Nai 3 lấy đất vẫn đang phải sống trong cảnh "thất nghiệp" vì không có đất sản xuất. Vì thế, người phải dắt díu nhau đi làm thuê, người ngồi chơi không và người trở lại thôn cũ làm rẫy.

Khốn khó trăm bề

Cứ mỗi lần trở lại khu tái định cư xã Đắk P'Lao, lòng chúng tôi lại nặng trĩu những tâm tư của người dân. Khu tái định cư bây giờ chẳng đổi thay bao nhiêu, trong khi cuộc sống của họ vẫn khốn khó như xưa. Trên con đường nhựa đã xuống cấp từ xã Quảng Khê (nằm ở trung tâm huyện Đắk G'long) vào đây, chúng tôi bắt gặp hàng chục người dân lũ lượt kéo nhau đi làm thuê, làm rẫy. Còn ở "phố tái định cư", bao nhiêu ngôi nhà mới mọc lên thì cũng thêm bấy nhiêu nhà bị bỏ hoang. Trong những ngôi nhà có người ở, cả đàn ông lẫn đàn bà cũng "ngồi chơi, xơi nước" vì không có đất để trồng mì, trồng bắp.

Trong ngôi nhà xây cấp 4 của thôn trưởng Hạng Seo Chu, nhiều người dân thôn 4 vẫn chỉ nói với chúng tôi những câu chuyện cách đây hai năm đã từng nghe. "Cuộc sống chúng tôi vẫn thế thôi nhà báo ơi, không đất, không nước và không có việc gì để làm ngoài việc đi làm thuê để kiếm gạo nuôi con cái. Không biết cuộc sống này sẽ kéo dài đến bao lâu nữa", anh Hoàng Văn Thàn tâm sự. Còn anh Giàng A Thì băn khoăn: "Nhà mình ra đây hơn 2 năm rồi mà chưa được cấp đất, đành phải đi làm thuê để nuôi sống vợ con thôi. Mỗi ngày đi cuốc cỏ cà phê cũng kiếm được khoảng 100.000 đồng".

 Chờ đến bao giờ?

Từ khi rời bỏ làng cũ lên đây, người dân Đắk P'Lao vẫn phải đợi chờ đất sản xuất trong vô vọng. Giữa tháng 3/2009, huyện Đắk GLong đã chia đất đợt đầu cho 200 hộ dân xã Đắk P'Lao nhưng họ đến xem rồi bỏ về vì 650 ha đất sản xuất vừa khai hoang đều nằm trên những quả đồi bát úp, địa thế hiểm trở, tầng canh tác rất mỏng... Phần lớn diện tích này chỉ có thể trồng rừng, còn đường đi làm ngoằn ngoèo và hiểm trở. Sau đó, chủ đầu tư khai hoang thêm 206 ha gần đó để bù vào những chỗ quá dốc nhưng diện tích này hầu hết lại bị người dân xã Quảng Khê xâm canh. Nhưng trong tổng số 856ha đất nói trên, chỉ có khoảng 250 ha đất sản xuất nông nghiệp và diện tích còn lại đều là đất đồi núi cằn cỗi. Anh K'Bảy (ở thôn 5) tâm sự: "Trước khi ra khu tái định cư, chúng tôi nhận được lời hứa từ huyện sẽ cấp cho mỗi hộ 1,5ha nhưng hiện nay lại chỉ được cấp khoảng 4 sào. Trong khi đó, số đất này lại bị dân Quảng Khê trồng mỳ, trồng bắp và trồng cà phê gần hết rồi. Khi chúng tôi đến bốc thăm nhận đất, họ còn kéo ra hù dọa, đuổi đánh chúng tôi nữa". Như để chứng thực lời nói của mình, anh K'Bảy đã dẫn chúng tôi ra vùng đất tái định canh sau khu tái định cư. Quả đúng như lời anh, tất cả diện tích này đều bị người dân xung quanh trồng mỳ, trồng bắp và trồng cà phê gần hết. Trông thấy có người lạ đến xem, họ liền dừng tay và tiến về chỗ chúng tôi. Thấy vậy, anh K'Bảy vừa giục chúng tôi về vừa nói: "Mình về thôi nhà báo, kẻo họ đánh cho bây giờ".

Bao nhiêu lần đi nhận đất cũng là bấy nhiêu lần dân Đắk P'Lao trở về tay không. Vì thế, trong hai đợt nhận đất mới đây, có nhiều người đã không đi nhận đất nữa. Ông Phạm Văn Tưởng (Phó Giám đốc Trung tâm phát triển quỹ đất huyện Đắk G'Long) cho biết: "Thời gian qua, trung tâm đã phối hợp với Ban quản lý Dự án thủy điện 6 và UBND xã Đắk P'Lao tổ chức bốc thăm, chia đất cho người dân thôn 1, 2, 3 tại khu vực 206 ha vào ngày 7/4 và ngày 4/5 năm nay. Nhưng trong hai đợt nhận đất, còn lại 48 hộ/291 hộ đủ điều kiện cấp đất chưa đi nhận đất. Còn tại khu vực 650ha, trung tâm sẽ bố trí tái định canh cho 394 hộ dân của thôn 1, 2, 3 và 5". Nhưng theo khảo sát sơ bộ của UBND xã Đắk P'Lao, toàn bộ diện tích khu vực này đã bị người dân xung quanh xâm canh trồng mỳ, cà phê. "Trong thời gian tới, trung tâm sẽ đề nghị UBND huyện chỉ đạo Đoàn công tác số 12 của huyện tổ chức giải tỏa phần diện tích bị người dân xâm canh tại khu vực 206ha và khu vực 650ha để giao lại đất cho người dân xã Đắk P'Lao bốc thăm nhận đất sản xuất nông nghiệp và các nhóm hộ nhận giao rừng, đất rừng để quản lý, bảo vệ rừng", ông Tưởng cho biết. Như thế, người dân Đắk P'Lao sẽ phải tiếp tục chờ huyện giải tỏa mới có đất sản xuất nông nghiệp. Còn chờ đến bao giờ thì "có trời mới biết"?

Từ khi ra khu tái định cư, cuộc sống người dân xã Đắk P'Lao ngày càng khốn khó hơn

Lại tiếp tục cứu trợ?

Không đất, không nghề nghiệp, hàng trăm người dân Đắk P'Lao rơi vào cảnh "thất nghiệp" và đợi chờ cứu đói. Ngồi trước nhà đợi chờ chồng đi làm rẫy về, bà H'Lôi (ở thôn 3) than thở: "Chắc sắp tới sẽ đói thôi vì tiền thủy điện cho mua gạo đã hết rồi. Ngày nào cũng thế, ông nhà tôi phải về làng cũ làm rẫy để kiếm gạo nuôi mẹ con". Nhà bà có 1 sào lúa rẫy nhưng ở xa tít trong chỗ cũ và chưa đến mùa gặt. Mà có gặt hết số lúa này về, 6 miệng ăn trong nhà bà cũng chỉ cầm cự được vài tháng. Hồi mới lên đây, nhà bà được bồi thường 15 triệu đồng với ngôi nhà và số tiền hỗ trợ mua lương thực trong 3 năm. Nhưng số tiền đó đã cạn kiệt hết cả nửa năm nay rồi.

Không riêng gì hoàn cảnh nhà bà H'lôi, nhiều người khác trong thôn cũng đã hết sạch tiền mua gạo, mua thức ăn. Thậm chí, có người còn phải bỏ khu tái định cư để đi nơi khác làm ăn. Nằm cạnh nhà bà, ngôi nhà xây của vợ chồng anh K'Kré bị bỏ hoang hơn 1 năm nay. Nghe bà H'Lôi bảo rằng, anh K'Kré đã về quê vợ ở huyện Lâm Hà (Lâm Đồng) để làm ăn rồi vì ở đây không có đất để làm. Đi khắp Đắk P'Lao, đâu đâu chúng tôi cũng gặp cũng những hoàn cảnh như thế. Cứ chiều chiều, những người vợ, người con ngồi trước cổng đợi chồng, đợi cha mua gạo, mua thức ăn cho cả nhà. Không có việc gì làm, nhiều thanh niên và đàn ông khác lại tìm đến những quán nhậu, quán bida mới mọc lên ở đây ở đây để giải trí. Cuộc sống ở đây đang dần đổi thay nhưng lại đổi thay theo chiều đi xuống.

Ngay từ khi người dân Đắk P'Lao mới dời ra khu tái định cư sinh sống, họ chỉ được cấp nhà chứ không có miếng đất nào để làm ăn. Vì thế, huyện Đắk G'long buộc phải cầu cứu Thủy điện Đồng Nai 3 hỗ trợ lương thực để cứu trợ cho người dân. Vào ngày 30/8/2010, thủy điện đã hỗ trợ cho mỗi khẩu 300.000 đồng/tháng trong thời hạn 3 năm. Nhưng số tiền này chỉ đủ mua gạo ăn qua ngày mà thôi, những thứ còn lại cho cuộc sống thì người dân phải tự xoay xở trong vô vọng. Trong khi đó, thời gian cứu trợ đã sắp hết. Khi nhắc tới vấn đề này, ông Nguyễn Hữu Kiện (Phó Chánh văn phòng UBND huyện Đắk G'Long) cũng rất băn khoăn cho biết: "Nếu hết thời hạn hỗ trợ mà chưa giải quyết được đất sản xuất cho người dân, chắc huyện sẽ tiếp tục phải đề nghị thủy điện cứu trợ tiếp cho họ mà thôi". Nhưng nếu huyện có giải quyết đất sản xuất cho dân trong năm nay, cũng phải mất một hai năm nữa họ mới có thu hoạch trên mảnh đất đó. Vì thế, viễn cảnh thất nghiệp và chờ đợi cứu trợ sẽ tiếp tục đeo đẳng người dân Đắk P’lao…

Văn Trần