Ông Trần Hồng Linh, Chi cục trưởng Chi cục THA huyện Bến Cầu làm việc với PV

(TN&MT) - Do nội dung bản án có hiệu lực pháp luật không ghi phần lãi suất trả chậm, sau hơn 4 năm, nhờ trượt giá, người phải thi hành án (THA) trở thành người được THA. Sắp hết thời hiệu THA, cơ quan THA thông báo cưỡng chế, ép phía được THA… phải THA! Câu chuyện pháp lý đang xảy ra tại huyện Bến Cầu (Tây Ninh) và chưa biết bao giờ mới có hồi kết. 

Vay tiền đến khiếu kiện !

Ngày 30/5/1974, bà Võ Thị Ba cùng 3 người khác, trú xã Lợi Thuận, huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh đồng ký tên vào "Tờ giao ước" mượn của bà Hồ Thị Đáng số tiền là 1.200.000 đồng không tính lãi. Bên mượn giao diện tích 1,2 ha đất ruộng cho bà Đáng canh tác không lấy lúa mướn. Bản cam kết có thời hạn15 năm, nếu qua thời hạn 15 năm bà Ba chưa trả được hoặc đã mất thì con cháu có trách nhiệm trả nợ hoặc giao đứt phần ruộng cho bà Đáng.

Sau 15 năm giao ước (1989), khoản nợ trên không được thanh toán. Tuy nhiên, năm 1992, UBND huyện đột nhiên nhận được đơn khiếu nại "đòi đất" của bà Ba. Trong thời gian này, chính quyền địa phương đã ban hành khoảng 9 Quyết định (QĐ) về nội dung xử phạt hành chính, buộc bà Đáng trả đất cho bà Ba ! Đến năm 2006, UBND huyện, tỉnh lại "tiền hậu bất nhất", đột ngột thu hồi các QĐ trên và "hướng dẫn các đương sự khởi kiện tại tòa án"!

Ngày 6/2/2007, TAND huyện Bến Cầu đưa vụ án "tranh chấp Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất" ra xét xử. Bản án sơ thẩm số 02/2007/DS-ST cho rằng: "Đây là hợp đồng mượn tiền có thế chấp tài sản là 1,2 ha đất ruộng nhằm đảm bảo cho việc mượn tiền có thời hạn. Không phải là hợp đồng cầm cố. Đến năm hết hạn hợp đồng thì bên bà Ba đã có yêu cầu xin được trả tiền để nhận lại ruộng, nhưng bên bà Đáng không đồng ý và có yêu cầu số tiền quá cao nên không thành, kéo dài đến hôm nay là thuộc lỗi của bà Đáng. Nên có căn cứ chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn, buộc bà Đáng có trách nhiệm trả 1,2 ha ruộng thế chấp, bà Ba có trách nhiệm thanh toán 1.200.000 đồng. Không chấp nhận yêu cầu của bên bà Đáng là bà Ba nhận ruộng lại phải thanh toán theo giá thị trường, vì không có căn cứ".

Theo bà Đáng, bà đã có công bảo vệ, chăm sóc cải tạo và sử dụng ổn định phần đất này gần 40 năm, vì vậy bà không thể nhận số tiền 1.200.000 đồng để trả lại diện tích này, vì giá trị số tiền 1.200.000 đồng thời điểm năm 1974 khác với giá trị thời điểm năm 2007. Bà Đáng tiếp tục kháng cáo sau bản án sơ thẩm số 02, ngày 11/6/2007, TAND tỉnh Tây Ninh đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm. Bản án dân sự phúc thẩm (DSPT) số 169/2007/DSPT cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm xét xử đã căn cứ vào QĐ số 01/QĐ ngày 19/12/1989 của UBND xã Lợi Thuận, một QĐ "hiện không tồn tại", chấp nhận cho bà Ba chuộc lại ruộng với số tiền là 1.200.000 đồng (tương đương 350 giạ lúa) là không có căn cứ, ảnh hưởng đến quyền lợi của bị đơn. Tất cả đều lỗi từ phía bà Ba, nay bà Đáng cũng đồng ý cho chuộc lại, nhưng phải tính theo giá trị 21.000 đồng/m2. Chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông Nguyễn Văn Hưởng (đại diện của bà Hồ Thị Đáng), buộc bà Đáng trả 12.390m2 đất cho bà Ba, ngược lại bà Ba phải trả 260.190.000 đồng cho bà Đáng.

Và 38 năm sản xuất trên đất "cầm cố"!

Hơn 4 năm sau khi bản án phúc thẩm được tuyên, mọi việc vẫn "bình chân như vại". Trong thời gian đó, bà Ba vẫn chưa có động thái trả tiền cho bà Đáng để lấy đất. Điều đáng nói, nếu bà Ba lập tức thi hành án (THA) ngay khi bản án phúc thẩm số 169 có hiệu lực thì mọi việc đã êm xuôi, nhưng hơn 4 năm trôi qua, bà Đáng chưa nhận được tiền, vì vậy giá trị thực tế số tiền bà Ba phải thanh toán cho bà Đáng sẽ bị "trượt giá" theo thời giá thị trường. Trong khi đó, tại bản án phúc thẩm, tòa án lại "quên" không ghi… phần nội dung tính lãi xuất nếu bà Ba chậm trả. Câu chuyện lại trở nên phức tạp !

Ngày 24/6/2011, bà Võ Thị Ba gửi đơn yêu cầu THA đối với số tiền 260.190.000 đồng tại Chi cục THA. Ngày 28/6/2011, Chi cục THA ra QĐ THA số 729/QĐ-THA, đưa vụ án ra THA. Do không tự nguyện THA, nên ngày 22/7/2011, Chi cục THA ký QĐ cưỡng chế số 23/Q Đ-THA, kèm theo Thông báo số 95/TB-THA ngày 15/7/2011, thông báo cho bà Đáng biết thời gian và địa điểm cưỡng chế. Tuy nhiên, sau 1 năm "xin ý kiến chỉ đạo cấp trên", ngày 5/1/2012, Tổng cục THA mới ban hành Công văn số 13/TCTHADS hướng dẫn Chi cục THA thực hiện. Ngày 2/2/2012, chi cục THA mời hai đương sự đến thỏa thuận. Ngoài khoản tiền tuyên trong bản án, bà Ba hỗ trợ thêm 20 triệu đồng, nhưng bà Đáng không đồng ý, với lý do, theo giá thị trường đất ruộng hiện phải là 800 triệu đồng, nếu chỉ hỗ trợ thêm 20 triệu thì quá rẻ mạt. Phần thỏa thuận THA giữa 2 đương sự tiếp tục không thành.

Ngày 22/2/2012, Bà Nguyễn Thị Liên, thẩm phán, Chủ tọa phiên tòa TAND tỉnh có CV số 39/TA đề nghị Chi cục THA áp dụng hướng dẫn tại Khoản 1 Mục III Thông tư Liên tịch số 01/TTLT ngày 19/6/1997 của TANDTC - VKSNDTC-BTP-BTC khi THA bản án DSPT trên. Một điều hết sức mâu thuẫn là hướng dẫn Chi cục THA áp dụng điều khoản trên nhưng chính bà Liên đã vi phạm nghiêm trọng điều khoản này. Trong bản án DSPT này, thẩm phán Liên đã không hề đề cập trách nhiệm dân sự do chậm thực hiện nghĩa vụ dân sự, tức là không thanh toán lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố.

Hơn 38 năm sản xuất trên diện tích đất "cầm cố", nay bà Đáng lại bị cưỡng chế giao đất cho người khác và nhận được số tiền thanh toán rẻ mạt. Như vậy, từ người thắng kiện, được THA trao trả quyền lợi, bà Đáng bỗng trở thành người bị cưỡng chế và không được bảo đảm quyền lợi thỏa đáng.

Thủ tục thi hành án dân sự (THADS) là chế định pháp luật rất quan trọng nhằm bảo đảm việc thi hành bản án được nghiêm minh, tại Thông tư liên tịch số 14/2010/TTLT-BTP-TANDTC-VKSNDTC ngày 26/7/2010 của BTP-TANDTC-VKSNDTC đã hướng dẫn thực hiện một số vấn đề về thủ tục THADS. Đối với việc THA Bản án DSPT số 169/2007/DSPT TAND tỉnh Tây Ninh thì Thủ trưởng cơ quan Chi cục THA huyện Bến Cầu đã không xem xét trách nhiệm của mình, phát hiện căn cứ nghiên cứu lại bản án theo thủ tục Giám đốc thẩm, tái thẩm đồng thời kiến nghị với người có thẩm quyền rà soát lại bản án. Làm việc với PV ngày 6/6/2012, ông Trần Hồng Linh, Chi cục trưởng Chi cục THA huyện khẳng định: "Việc giải quyết thủ tục THADS đối với bản án trên là đúng pháp luật, nhưng không phân biệt được ai là người "phải THA"! Về trách nhiệm của Thủ trưởng cơ quan THA, ông Linh cho rằng, thực hiện công tác THA thì cứ theo bản án, hướng dẫn của tòa án, nếu có vi phạm thì tòa án phải chịu !

Chúng tôi sẽ trở lại vấn đề này.

NHÓM PVPL