(TN&MT) - TP.HCM là địa phương đầu tiên trên cả nước đạt chỉ tiêu 100% khu công nghiệp - khu chế xuất (KCN - KCX ) hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung;  với tổng công suất có khả năng xử lý của các nhà máy xử lý nước thải tập trung là 63.000 m3 ngày đêm và lưu lượng xử lý thực tế là 43.000 - 44.000 m3/ ngày đêm. Tuy nhiên, đến nay, vẫn có tình trạng nước thải các KCN - KCX thải ra môi trường chưa đạt chuẩn hoặc chưa được xử lý

Doanh nghiệp vẫn lén lút xả thải

Theo Sở TN&MT TP.HCM, Ban Quản lý Khu công nghiệp, khu chế xuất TP.HCM (Hepza), Phòng Cảnh sát tội phạm về môi trường (PC49) - Công an TP.HCM, đến nay tất cả các KCN trên địa bàn TP.HCM đã được đầu tư, vận hành hệ thống xử lý nước thải tập trung ổn định, chất lượng đạt quy chuẩn xả thải. Tuy nhiên, qua kiểm tra của các cơ quan quản lý và thông tin từ người dân, thời gian qua vẫn có tình trạng nước thải chưa được xử lý lén lút thải ra môi trường, hoặc nước thải chưa xử lý đạt tiêu chuẩn thải ra môi trường.

Ông Nguyễn Tấn Định - Phó trưởng Ban Hepza cho biết: thời gian qua, chất lượng nước thải từ một số doanh nghiệp vẫn còn tình trạng vượt quá quy định cho phép đấu nối vào một số thời điểm, Hepza đã có văn bản nhắc nhở các Công ty phát triển hạ tầng KCN - KCX tăng cường công tác giám sát chất lượng nước thải, chủ yếu tập trung ở KCN Lê Minh Xuân, Tân Tạo, Cát Lái, Linh Trung….Đồng thời, doanh nghiệp trong các KCN còn  nhiều hành động đối phó với các cơ quan quản lý Nhà nước trong vấn đề bảo vệ môi trường; còn phổ biến tình trạng xây dựng và lắp đặt hệ thống xử lý ô nhiễm cục bộ để đối phó với cơ quan chức năng, chỉ vận hành hệ thống xử lý nước thải tập trung khi có kiểm tra. Cũng còn tình trạng, doanh nghiệp có xây dựng hệ thống xử lý nước thải cục bộ nhưng đã xuống cấp, hiệu quả xử lý không cao hay không vận hành, thoát nước thải vượt quá tiêu chuẩn cho phép đưa vào mạng lưới thu gom dẫn đến nguy cơ quá tải của hệ thống xử lý nước thải tập trung KCN - KCX.

Theo PC49, từ năm 2010 đến nay, đã phát hiện 275 doanh nghiệp trong các KCN - KCX, cụm công nghiệp vi phạm các quy định về bảo vệ môi trường, trong đó phần lớn là vi phạm về nước thải, gồm: xả thải nước thẳng chưa qua xử lý, hoặc có xử lý nước thải cục bộ nhưng không đạt tiêu chuẩn; không có giấy phép xả thải. Đáng chú ý còn có một số doanh nghiệp xây dựng hệ thống cống ngầm để xả nước thải chưa qua xử lý ra sông, kênh rạch ( Cty Phạm Thu, Cty Tường Trung, Cty Tân Nhật Dũng…). Qua kiểm tra, PC49 phát hiện một số Công ty hạ tầng KCN - KCX trong một số thời điểm không vận hành hệ thống xử lý nước thải tập trung, xả thẳng nước thải chưa qua xử lý ra môi trường, như: KCX Linh Trung, KCN Tân Thới Hiệp, KCN Cát Lái….

Bên cạnh đó, một số cụm công nghiệp hình thành, hoạt động theo dạng tự phát, chưa được đầu tư hoàn chỉnh hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống xử lý nước thải tập trung nên nước nên nước thải nhiều cụm công nghiệp chưa qua xử lý thải trực tiếp ra môi trường. Hiện nay, tình hình ô nhiễm nguồn nước tại các quận ven, huyện ngoại thành, nơi đặt các KCN - KCX, cụm công nghiệp vẫn còn nghiêm trọng, đặc biệt là các kênh rạch như: Tham Lương, Thầy Cai, An Hạ…

Để tồn tại tình trạng nước thải các KCN - KCX, cụm công nghiệp chưa được xử lý triệt để hoặc không xử lý thải ra môi trường được các cơ quan chức năng "lý giải" là do công tác phối hợp giữa các cơ quan quản lý Nhà nước trong công tác cấp phép, quản lý, thanh kiểm tra, xử lý vi phạm thiếu chặt chẽ, chưa thường xuyên. Bên cạnh đó, tại một số nơi chính quyền địa phương vẫn còn buông lỏng quản lý, xử lý không nghiêm hoặc có xử phạt nhưng thiếu sự giám sát bắt buộc khắc phục hậu quả, gây bức xúc cho dư luận và người dân địa phương. Các quy định về cưỡng chế  khi bị xử lý vi phạm hành chính về môi trường chưa được cụ thể. Các hình thức xử lý vi phạm nghiêm khắc như đóng cửa sản xuất, ngưng cung cấp nước sạch, ngưng cung cấp điện, không cho thoát nước thải hoặc xử lý hình sự đối với một số doanh nghiệp vi phạm nghiêm trọng chưa được thực hiện. Ngoài ra, hoạt động khai thác nước ngầm hiện nay vẫn chưa được  kiểm soát, từ đó không kiểm soát được lưu lượng nước thải đưa về các nhà máy xử lý nước thải tập trung của KCN cũng như làm suy giảm nguồn nước ngầm.

Sớm giải quyết điểm "nóng" Tân Phú Tung

Hệ thống xử lý nước thải tập trung của  KCN Tân Phú Trung (huyện Củ Chi) do đặc điểm phải tiếp nhận nước thải của các doanh nghiệp hiện hữu (hoạt động từ trước khi thành lập KCN) do đó gặp nhiều khó khăn trong việc xây dựng mạng lưới thu gom, thỏa thuận đấu nối thoát nước. Hiện tại, nhà máy xử lý nước thải tập trung của KCN này có công suất xử lý lên đến 4.000 m3/ngày nhưng lưu lượng nước thải đấu nối về nhà máy chỉ khoảng 500 - 600 m3/ngày vì có nhiều doanh nghiệp không thực hiện đấu nối.

Thời gian qua, người dân sống xung quanh khu vực KCN Tân Phú Trung nhiều lần phản ánh lên các cơ quan quản lý về tình trạng ô nhiễm nguồn nước do nước thải của các doanh nghiệp trong KCN này thải ra môi trường. Trước tình trạng này, mới đây UBND TP.HCM vừa chỉ đạo Hepza, Sở TN&MT chỉ đạo Công ty CP Phát triển đô thị Sài Gòn Tây Bắc, chủ đầu tư hạ tầng KCN Tân Phú Trung,  phải  thực hiện đấu nối toàn bộ hệ thống nước thải của các DN trong KCN  về nhà máy xử lý nước thải tập trung. Ngoài ra, các cơ quan chức năng cần đình chỉ hoạt động các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh không đúng ngành nghề, sai quy hoạch và xử phạt các doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường trong KCN Tân Phú Trung.

Về hướng quản lý nước thải của các KCN - KCX trên địa bàn TP.HCM trong thời gian tới,  Ông Đào Anh Kiệt - Giám đốc Sở TN&MT TP.HCM cho biết, Sở TN&MT sẽ phối hợp các Sở ban ngành kiên quyết xử lý các hành vi xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường; xử phạt chính xác, đúng người, đúng tội; đối với các thủ đoạn tinh vi và nghiêm trọng sẽ đề xuất xử lý hình sự. Đồng thời, đối với các KCN mới được xây dựng, Sở TN&MT đã kiến nghị UBND TP.HCM không cho phép các KCN tiếp nhận doanh nghiệp khi chưa đầu tư hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải tập trung.

Sở TN&MT và Hepza cùng kiến nghị UBND TP.HCM bố trí kinh phí từ ngân sách hệ thống quan trắc tự động tại đầu ra cuối cùng của các nhà máy xử lý nước thải các khu phục vụ cho công tác giám sát và quản lý Nhà nước; kiên quyết không cho phép khai thác nước ngầm đối với các doanh nghiệp trong KCN - KCX đã có khả năng cung cấp nước. Các cơ quan chức năng không gia hạn hay kéo dài thời gian khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường vì dễ dẫn tới hệ quả là các doanh nghiệp không coi trọng việc khắc phục ô nhiễm môi trường trong sản xuất.

Nguyễn Thanh