(TN&MT) - Cơn bão số 4 (tháng 7/2012) là một trường hợp cho thấy, sự biến đổi phức tạp của tự nhiên là thách thức lớn cho công nghệ dự báo.

Đổi hướng khó lường

Tại hội thảo về tổng kết dự báo bão số 4 được Bộ TN&MT tổ chức sáng 15/8, các chuyên gia dự báo, các nhà khoa học đều khẳng định, đường đi của bão số 4 chuyển hướng quá bất ngờ, khó lường.

TS. Bùi Minh Tăng, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương cho biết, tính từ lúc hình thành bão trên vùng Đông Bắc biển đông đến khi suy yếu thành một vùng áp thấp trên khu vực các tỉnh vùng núi phía Bắc nước ta, bão số 4 đã 5 lần thay đổi hướng đi. Đặc biệt, khi cách quần đảo Hoàng Sa 450 km về phía Đông Bắc, trong vùng 24 giờ (từ 7h ngày 22/7 đến 7h ngày 23/7), bão di chuyển chậm lại, đổi hướng di chuyển xuống phía Nam. Có thời điểm bão đứng yên rồi lại đột ngột quay lên phía Bắc, có khi bão lại đi theo hướng Bắc Đông Bắc. Điều đáng nói, các trung tâm dự báo của Mỹ, Nhật, Hồng Kông, Bắc Kinh đều không dự báo được sự đổi hướng này.

TS. Hoàng Đức Cường, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu khí tượng – khí hậu (Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường) cho biết, mô hình MM5 mà Trung tâm sử dụng để dự báo nghiệp vụ trong bão số 4 không dự báo được sự đổi hướng bất thường song phát hiện được sự di chuyển chậm của bão số 4. Theo ông Cường, cần lưu ý và nghiên cứu yếu tố bão di chuyển chậm có thể gây đổi hướng.

Ngoài việc đổi hướng khó lường, bão số 4 còn có đặc biệt khi cường độ tăng giảm đột ngột. Trong khoảng 12 giờ, bão số 4 đã tăng cường độ lên 4 cấp (từ cấp 10 tăng lên cấp 124) và càng vào gần bờ, cường độ bão càng tăng. “Đây là một đặc điểm bất thường bởi hầu hết các cơn bão vào gần bờ thường yếu đi”, ông Tăng nhận định. Ngược lại, sau khi vào đất liền, chỉ 12 giờ, cường độ bão đã giảm đi 5 cấp.

Theo dõi dự báo của các Trung tâm dự báo thế giới cho thấy, không trung tâm nào dự báo được cường độ quá mạnh của bão số 4. Trung tâm Bắc Kinh và Hải quân Mỹ dự báo trước 24 giờ, bão sẽ đạt cường độ mạnh nhất là cấp 12, vẫn thấp hơn so với thực tế 2-3 cấp.

Việc dự báo mưa lũ ở Trung ương và địa phương tương đối sát với thực tế. Song ông Tăng thừa nhận, việc dự báo định lượng mưa cho một điểm, một khu vực hẹp, hay dự báo lũ quét, sạt lở đất là điều cực kỳ khó khăn.

Cần mô hình dự báo bão thực sự

Dù công tác dự báo bão những năm gần đây đã được đầu tư cả về cơ sở vật chất lẫn nhân lực song TS. Bùi Minh Tăng thẳng thắn thừa nhận thực tế: Dự báo sự đổi hướng di chuyển của bão hiện nay còn nhiều khó khăn. Đối với các bản tin dự báo bão hiện nay, dự báo bão trong 24h tới, kể cả cường độ và hướng di chuyển, là tin cậy. Các dự báo từ 48h trở lên chỉ mang tính tham khảo.

Ông Bùi Minh Tăng cho rằng, việc dự báo bão hiện có quá nhiều thách thức, ngoài nguyên nhân do biến đổi khí hậu làm diễn biến thời tiết khó lường thì còn có nguyên nhân do chúng ta chưa có mô hình dự báo bão thực sự. Các mô hình được sử dụng hiện nay đều là mô hình dự báo thời tiết được cải tiến. Có được mô hình dự báo bão thực sự, kết quả tính toán sẽ có độ tin cậy cao hơn.

Tại hội thảo, đại diện Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội đã trình bày kết quả dự báo bão số 4 dựa trên 3 phương pháp: mô hình WRF có cái xoáy, phương pháp lặp tổ hợ Kalman và phương pháp nuôi nhiễu. Mỗi mô hình có các ưu thế riêng, bởi thế cần tổng hợp kết quả từ nhiều nguồn dự báo.

Nhật Tân