(TN&MT) - Công nghệ sản xuất lạc hậu, trình độ lao động, dân trí còn hạn chế cộng với sự yếu kém trong quản lý môi trường tại các làng nghề tái chế kim loại đã và đang làm tăng mức phát thải chất ô nhiễm, gây tác động tiêu cực đến môi trường, sức khỏe cộng đồng.

Gạo nhiễm Asen và chì

Ô nhiễm kim loại nặng vào nguồn nước, nông sản về lâu dài ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Vấn đề này không thể xem nhẹ tại các làng nghề tái chế.

Tại làng nghề tái chế nhôm xã Văn Môn (huyện Yên Phong), làng nghề tái chế sắt phường Châu Khê (thị xã Từ Sơn - tỉnh Bắc Ninh), mẫu lúa được lấy tại ruộng của 2 làng nghề và 2 vùng đối chứng tương ứng, hàm lượng chì (Pb), asen (As) trung bình của gạo trồng tại 2 làng nghề đều cao hơn so với 2 vùng đối chứng nhưng vẫn nằm trong ngưỡng an toàn theo quy định của Bộ Y tế.

Các nhà khoa học đã tiến hành lấy mẫu tại 60 vị trí được chọn ngẫu nhiên bao gồm 40 điểm thuộc khu vực chịu ảnh hưởng ô nhiễm của 2 làng nghề và 20 điểm thuộc 2 vùng giả định không/ít ô nhiễm làm đối chứng. Kết quả phân tích cho thấy, hàm lượng chì trong gạo Văn Môn cao gấp 2 lần so với thóc vùng đối chứng.

Cùng với đó, hàm lượng Asen trong gạo làng nghề Văn Môn và Châu Khê cao hơn vùng đối chứng (0,15 và 0,18 mg/kg ở làng nghề so với 0,12 mg/kg ở vùng đối chứng).

 So sánh với quy định về hàm lượng Asen tối đa trong gạo của Bộ Y tế, 100% số mẫu gạo ở Văn Môn và Châu Khê được coi là an toàn. Tuy nhiên so với tiêu chuẩn về gạo sạch của Nhật Bản, có 30% số mẫu gạo của Văn Môn và 40% mẫu gạo Châu Khê đã vượt ngưỡng (<0,2 mg/kg).

Tử thần rình rập

Ở Văn Môn có hai làng nghề thu gom phế liệu Quan Độ và đúc nhôm Mẫn Xá thu hút khá đông hộ kinh doanh.

Quá trình tháo dỡ máy, phân loại phế liệu ở đây đang gây ô nhiễm môi trường, nghiêm trọng. Điều đáng nói là trong các chất thải gây ô nhiễm có một hợp chất độc hại chứa trong dầu thải của các máy biến thế mà hầu hết người dân không biết đến đó là chất PCB. PCB khi xâm nhập vào cơ thể sẽ tích lũy trong các mô mỡ, làm biến đổi gen và có nguy cơ gây ung thư cao. PCB được xếp vào một trong 12 chất ô nhiễm khó phân hủy và trong danh mục đặc biệt cần xử lý.

Kết quả quan trắc môi trường không khí tại làng nghề Châu Khê và Văn Môn của Trung tâm Quan trắc TN&MT tỉnh Bắc Ninh cho thấy, chỉ số SO2, tại làng nghề Châu Khê cao hơn tiêu chuẩn cho phép tới 3,8 lần; tại làng nghề Văn Môn cao hơn tiêu chuẩn cho phép 4,8 lần. Chỉ số NO2, tại Châu Khê cao hơn tiêu chuẩn cho phép tới 3 lần, làng nghề Văn Môn cao hơn 3,6 lần… Không khí nơi đây bị ô nhiễm bởi khí thải từ các lò sản xuất phả vào môi trường.

Thống kê của Trạm Y tế xã Văn Môn cho thấy, những căn bệnh thường gặp nhất tại địa bàn là viêm đường hô hấp cấp, đường tiêu hóa, bệnh phổi... trong đó tỷ lệ ung thư phổi, gan là chủ yếu. Mỗi năm bình quân số bệnh nhân tử vong tại Văn Môn khoảng 30 người, trong đó có quá nửa người bị chết do ung thư. Hầu hết các bệnh nhân được chuyển đến Trạm đều ở giai đoạn cuối do phát hiện bệnh quá muộn vì chủ quan, không khám bệnh định kỳ để phát hiện kịp thời. Tỷ lệ trẻ em mắc các bệnh về hô hấp chiếm tỷ lệ khá cao khoảng 70%... Bức tranh môi trường tối xám sẽ kéo theo không khí ảm đạm trên bức tranh sức khỏe người dân. Đó là điều đáng báo động!

Xuân Hợp