Rừng ở Gia Lai bị tàn phá để lấy gỗ, củi đốt lò sấy thuốc lá

(TN&MT) - Cả nghìn lò sấy thuốc lá ở khu vực Đông Nam tỉnh Gia Lai đang hoạt động hết công suất cho kịp tiến độ thu hoạch, cùng với đó là từng đoàn xe công nông, xe bò kéo đang oằn mình chở gỗ, củi phục vụ cho nhu cầu sấy thuốc. Rừng ở Gia Lai đang dần cạn kiệt là vì thế.

Ùn ùn tích củi

Chúng tôi đến tìm hiểu tại thôn Bình Minh, xã Phú Cần, huyện Krông Pa (tỉnh Gia Lai), nơi được mệnh danh là "phố lò sấy". Không quá lời khi đưa ra nhận xét rằng, ở đây, số lò sấy thuốc còn nhiều hơn cả số nhà dân. Nhà nào cũng có lò sấy. Nhà ít 1 lò, nhà trồng nhiều thuốc xây 2-3 lò. Để chuẩn bị cho mùa sấy thuốc lá năm sau, nhà nào cũng lo tích củi rừng. Trước cửa nhà, ngoài vườn đâu đâu cũng thấy củi khô.

Nhưng cái gọi là củi ở đây là những khúc cây rừng đường kính lên đến 30 cm, thậm chí 40 cm được cắt thành khúc dài chừng 1,2-1,5 m. Trong khi tiêu chí quy định củi thì đường kính chỉ dưới 25cm.

Một người dân cho biết, sát Tết cổ truyền mới là mùa gom củi sấy thuốc rầm rộ nhất. Thời kỳ thu gom củi sấy thuốc kéo dài tận qua Tết chừng 2-3 tháng. Tuy nhiên, người dân thường mua sớm để dự trữ sẵn khỏi lo củi lên giá, để trữ lại khô hơn, cháy bén hơn".

Củi rừng chắc nên đốt cháy đượm lửa lại tiết kiệm, sẵn có, khi đốt sấy ít tốn công và đặc biệt là thuốc lá sấy bằng củi rừng sẽ có được sắc vàng đẹp hơn các loại chất đốt khác nên dân thuốc lá luôn lựa chọn củi rừng làm phương án tối ưu. Bởi thế, khắp các huyện Krông Pa, nơi nào cũng có những người chuyên làm nghề khai thác gỗ, củi. Giá củi tại đây hiện đang được mua bán với giá 420 ngàn đồng/ster (1 ster = 0,7 m3 gỗ tròn, đơn vị tính cho gỗ nhỏ, củi). Với giá thu mua lẻ tẻ, mỗi khúc củi đường kính 15-20 cm, dài 1,2-1,5 m được bán với giá 50 ngàn đồng/khúc và sẽ có giá hơn nếu củi có đường kính lớn hơn. Với mức giá này, một lâm tặc chỉ cần vào rừng đốn hạ một vài cây, chất lên xe chở về đã có trong tay vài trăm ngàn đồng mỗi ngày. So với khai thác gỗ trái phép, mức tiền này chưa là bao nhưng rơi vào ngày "đói" gỗ, dân lâm tặc phải "chữa cháy" bằng cách này cũng không "bèo" chút nào.

Muốn mục sở thị việc khai thác củi, chỉ cần ngồi canh chừng trên các tuyến đường từ Phú Túc vào xã Ia Mláh (huyện Krông Pa) một ngày là biết. Nhưng phải cẩn thận, sẽ rất khó ghi hình bởi lâm tặc đã xây dựng một hệ thống chân rết cảnh bảo cực kỳ dày đặc và xảo quyệt. "Chỉ cần một chiếc xe lạ của lực lượng chức năng xuất hiện trên tuyến đường này là sau tích tắc đội ngũ lâm tặc đã biết hết. Chúng sẽ "lặn", ngừng hoạt động. Rất khó để phát hiện ra chúng. Chính đội quân bán hàng, quán nước dọc suốt các tuyến đường là đội ngũ "thông tin viên" cho lâm tặc"- Một người dân ở Krông Pa bật mí.

Hết rừng vì thuốc lá

Khó có loại cây nào "đốt" củi tàn bạo như cây thuốc lá. Anh N.V.T- ở thôn Bình Minh làm một phép tính: Vụ thuốc lá năm vừa rồi nhà tôi trồng 1,5ha, thu hoạch gần 4 tấn thuốc lá khô. Lò sấy nhà tôi thuộc loại nhỏ, mỗi lần chỉ sấy được chừng 5 tạ. Mỗi lần sấy thuốc phải mất 7 ngày 6 đêm, quy ra củi ước tính khoảng 8 ster. Cứ theo phép tính của anh H, riêng vụ vừa qua, 1,5 ha thuốc lá nhà anh tiêu tốn trung bình khoảng trên dưới 64 ster củi.

Theo thống kê chưa đầy đủ của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai, hiện toàn tỉnh có khoảng 1.000 lò sấy thuốc, trong đó, nhiều nhất là huyện Krông Pa với hơn 700 lò, huyện Ia Pa gần 200 lò và thị xã Ayun Pa hơn 100 lò. Niên vụ thuốc lá vừa qua, toàn tỉnh Gia Lai gieo trồng khoảng 3.350 ha thuốc lá, riêng huyện Krông Pa chiếm khoảng 2.285 ha. Đem con số này nhân với lượng củi dùng để sấy trung bình như lò sấy của gia đình anh N.V.T, mới thấy lượng củi đổ vào các lò sấy này lên đến hàng vạn ster gỗ, củi.

Đứng trước nhu cầu lớn về lượng củi đốt phục vụ cho các lò sấy, có hay không việc phá rừng lấy củi sấy thuốc? Trả lời câu hỏi này, ông Trần Đức Đại, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm huyện Krông Pa, cho biết: "Thực chất chuyện lấy gỗ rừng làm củi vẫn đang diễn ra, cao điểm nhất thường rơi vào mùa thu hoạch thuốc lá. Tuy nhiên, mấy năm gần đây, do có nguồn gỗ khai thác từ dự án chuyển đổi rừng nghèo sang trồng cao su từ các huyện Chư Prông, Chư Pưh đổ về nên dân cũng bớt khai thác gỗ rừng tự nhiên hơn. Ngoài ra, dân cũng còn khai thác các loại chất đốt khác như trấu, củi điều… nên cũng hạn chế bớt tình trạng phá rừng lấy củi sấy thuốc".

Tuy nhiên, theo thống kê của ngành Nông nghiệp huyện Krông Pa, từ năm 2010 đến nay, diện tích điều bị chặt hạ của huyện rất ít vì đã đi vào quỹ đạo ổn định. Còn với quan điểm của người dân trồng thuốc lá, chuyện dùng trấu để sấy thuốc lá vẫn còn là chuyện khá xa lạ vì lý do khó lấy đâu cho đủ trấu để sấy hàng trăm, hàng ngàn ha thuốc và cũng không ai đủ sức ngồi 7 ngày 6 đêm để tiếp trấu trong lò sấy! Sức ép khổng lồ của nhu cầu nguyên liệu sấy thuốc dội lên những cánh rừng.

Lò sấy thuốc lá đang từng ngày "ngốn" hết cây rừng là một thực tế ai cũng thấy, chẳng lẽ các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương không hề biết?

Thục Vy