Người tìm không thấy,  kẻ để hoang

Cho đến bây giờ, trong cơn nguội lạnh của thị trường BĐS, dạo quanh nhiều khu vực đô thị lớn người ta dễ dàng tìm thấy những khu đất rộng lớn bị bỏ hoang. Thế nhưng, khi hỏi đến sẽ được trả lời rằng nơi đó đã có chủ? Ngay như hai TP lớn là Hà Nội và TP.HCM, vẫn còn hàng trăm nghìn ha đất ở những vị trí đắc địa đang trong tình trạng bỏ không. Một "núi vàng" đang hoang phí. Trong khi đó, một thời gian dài, giá BĐS lên cao đã tạo cơ hội cho các doanh nghiệp kinh doanh lĩnh vực này vớ bở, thu lợi nhuận cao gấp nhiều lần lãi ngân hàng. Chỉ xem nhu cầu đất đai của hơn 150 ngàn doanh nghiệp, 2,5 triệu hộ kinh doanh cá thể, 800 ngàn công nhân tại các khu công nghiệp (KCN), hàng trăm nghìn sinh viên không có chỗ ở... sẽ thấy sự khan hiếm đất đai như thế nào. Nghịch lý này cho đến giờ vẫn là bài toán chưa có lời giải hoàn chỉnh. Và, hàng trăm ngàn người dân ở các đô thị lớn hiện nay vẫn phải sống trong những căn hộ cũ kỹ thiếu tiện nghi. Số khác phải thuê nhà trọ trong những khu dân cư tạm bợ, đó là chưa nói đến nhu cầu về văn phòng, khách sạn đều đang ở trong tình trạng cung không đủ cầu.

Mất cân đối, chênh biệt rõ rệt  về thị trường

Theo TS. Nguyễn Minh Phong - Trưởng phòng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế xã hội Hà Nội, mặc dù phát triển khá rầm rộ bộ phận thị trường nhà chung cư, biệt thự cao cấp, nhà mặt phố và nhà vườn - trang trại…, song thị trường BĐS cả ở quy mô toàn quốc cũng như địa phương còn thiếu sự cân xứng của bộ phận thị trường nhà cho thuê, nhà dành cho người thu nhập thấp, nhà bán trả chậm, nhà chuyển đổi và bộ phận thị trường BĐS cầm cố cũng như BĐS dành cho Việt Kiều và người nước ngoài. Các ngôi nhà, mảnh đất - hàng hóa giao dịch trên thị trường BĐS - cũng còn nghèo nàn về mẫu mã, chủng loại, công năng, chất liệu, tiện ích, qui mô và giá cả…

Không chỉ có thế, chủ thể tham gia thị trường cũng mới chỉ tập trung vào bộ phận trung lưu, người có thu nhập cao, chủ yếu là quan chức và đối tượng đầu cơ và doanh nhân làm việc trong các ngành, lĩnh vực độc quyền hoặc có nhiều ưu đãi đặc quyền, đặc lợi về quản lý, kinh doanh hay có quan hệ làm ăn, thân tộc với người nước ngoài. Trên thị trường còn thưa thớt các Cty, quỹ đầu tư, kinh doanh BĐS chuyên nghiệp. Đa số người dân có thu nhập thấp, người nước ngoài và cả Việt Kiều mới chỉ tham gia hạn chế vào thị trường BĐS. 

Còn nhiều dang dở

Một thực tế được các chuyên gia thẳng thắn chỉ ra là, ngay bản thân Nhà nước cũng chưa thực sự tham gia chủ động và hiệu quả vào thị trường này. Trong khi Nhà nước bỏ tiền đầu tư vào các chương trình, dự án ở một khu vực nào đó thì đã gián tiếp tạo xung lực ảnh hưởng mạnh đến nhiệt độ thị trường BĐS. Một con đường nội đô, hoặc liên tỉnh, thậm chí liên huyện, liên xã hay đường cao tốc được xây dựng là đủ để làm bùng phát cơn sốt giá và các giao dịch nhộn nhịp trên thị trường BĐS của khu vực liên quan, nhất là vùng đất dọc con đường ấy. Tác động lớn như thế, vậy nhưng Nhà nước hầu như không thu lợi thêm được gì từ chênh lệch địa tô ấy. Giá đất khu vực Nhà nước đầu tư, mặc nhiên người dân được hưởng mà không phải đóng góp bất kể khoản nào.

Dù đã thật nhiều cố gắng, nhưng thị trường BĐS Việt Nam vẫn còn quá nhiều khiếm khuyết cần lấp. Những dang dở trên thị trường BĐS hiện nay cho thấy sự mất cân đối trầm trọng ở rất nhiều góc độ, rất cần một sự điều tiết kịp thời ở tầm vĩ mô. Sự nóng - lạnh của thị trường BĐS ở nước ta đã và sẽ còn tiếp tục chịu ảnh hưởng đậm nét của sự nhận thức và kỹ thuật thích ứng của nhiều cấp quản lý, của các doanh nghiệp và người dân về vai trò, cơ chế  và xu hướng vận động của thị trường BĐS mà các hoạt động đầu cơ, tâm lý "bầy đàn", "hiệu ứng đám động", vừa có tính a dua phong trào, vừa có tính nghe ngóng xem sao trong việc mua bán BĐS sẽ chính là kết quả và biểu hiện thước đo của mức độ nhận thức và thích ứng này.                    

Cẩm Tú