Đoàn kiểm tra liên ngành gồm Sở TN&MT, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và các Phòng của UBND huyện theo kế hoạch UBND thành phố giao, đã tiến hành kiểm tra nhiều đơn vị có các loại hình hoạt động như nghiên cứu khoa học, giáo dục đào tạo, sản xuất lâm nghiệp, chế biến nông sản, kinh doanh vật tư, thương mại và hoạt động dịch vụ du lịch thuộc 33 nông lâm trường, trạm, trại và đơn vị sự nghiệp có sử dụng đất trên địa bàn Ba Vì.

Phổ biến tình trạng tự chuyển đổi mục đích sử dụng đất

Xảy ra khá phổ biến ở các đơn vị được giao đất, qua kiểm tra cho thấy, là tình trạng tự chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

Công ty cổ phần Giống gia cầm Ba Vì có tổng diện tích đất được giao quản lý sử dụng hơn 200 ha. Nhưng đã giao gần 21 ha cho các hộ sử dụng đất làm nhà ở và đất vườn. Tương tự, Xí nghiệp Nông lâm nghiệp sông Đà cũng đã sử dụng không đúng mục đích được giao 0,15 ha trong tổng số diện tích 422 ha đất được giao quản lý sử dụng. Đã tự chuyển đổi mục đích từ đất nông nghiệp sang đất thổ cư, giao đất làm nhà 12,4 ha.

Trạm Nghiên cứu và Sản xuất tinh đông lạnh Moncada đã tự giao đất làm nhà ở và vườn cho 209 hộ gia đình với gần 20,5 ha, lại giao khoán 1,45 ha sử dụng đất 50 năm để trồng cây lâu năm. Trung tâm Dịch vụ và Chuyển giao kỹ thuật lâm nghiệp Ba Vì cũng chuyển từ đất lâm nghiệp thành đất thổ cư 9,62 ha cho 292 hộ, hiện có trên 1.000 nhân khẩu, khoảng 50 hộ đó đã xây nhà kiên cố, nhà cao tầng trên đất được giao.

Vi phạm quản lý sử dụng đất diễn ra khá phức tạp

Kết quả kiểm tra cho thấy, nhiều đơn vị đã có sai phạm trong công tác quản lý sử dụng đất đai.

Các đơn vị đều không lập hồ sơ quản lý đất đai theo quy định. Diện tích được giao quản lý sử dụng của nhiều đơn vị đến nay đã nhiều thay đổi so với Giấy Chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp. Công tác quản lý đất đai tại các đơn vị bị buông lỏng nhiều năm nay nên một số đơn vị giao khoán đất nông nghiệp không đúng đối tượng quy định không bị phát hiện sớm. Hầu hết các đơn vị trước đây là nông trường, trạm, trại được giao quản lý nhiều đất đã giao khoán đất lâu dài cho các đối tượng thực sự không có nhu cầu sử dụng đất và mục đích sản xuất nông, lâm nghiệp hay nuôi thủy sản. Cho thuê đất, dùng đất để liên doanh liên kết với cá nhân, đơn vị để lấy tiền là vi phạm Luật Đất đai. Sau khi khoán lại không thường xuyên kiểm tra giám sát đối chiếu với hợp đồng giao khoán. Chưa kể nội dung giao khoán sử dụng đất canh tác của nhiều đơn vị không thực hiện đúng quy định của Chính phủ.

Trung tâm Nghiên cứu bò và Đồng cỏ Ba Vì là một điển hình khi đơn vị này được cấp Giấy Chứng nhận sử dụng hơn 834 ha đất, đến nay vẫn giao khoán đất cho các đơn vị, doanh nghiệp theo Điều 3 mục 4 của Nghị định 01/CP-1995 là không còn phù hợp với Luật Đất đai 2003. Đáng lẽ phải chuyển hình thức khoán theo Nghị định 135/2005.

Ở không ít đơn vị, diện tích đất ao hồ giao khoán tại nhiều khu vực bị san ủi, lấp, làm biến dạng đất nhằm sử dụng sai mục đích nhận khoán, hiệu quả sử dụng đất vì vậy đều kém. Có hiện tượng mua bán, chuyển nhượng đất nhận khoán trái phép tại các đơn vị có quản lý nhiều diện tích đất nông lâm nghiệp. Một số khu đất để hoang hóa.

Cá nhân núp danh nghĩa doanh nghiệp nhận khoán đất ?

Đây là tình trạng đáng lo ngại và không khó phát hiện, nhưng đã tồn tại ở một số đơn vị. Tại Công ty cổ phần Việt - Mông, trước đây là Nông trường hữu nghị Việt Nam - Mông Cổ, diện tích đất thực tế đang sử dụng là trên 294,563 ha, chênh lệch giảm tới 192,1 ha so với diện tích đất được giao. Từ ngày thành lập, 2006 đến nay, Công ty này chưa ký hợp đồng giao khoán hoặc liên doanh mới về đất. Trong khi đó nhiều hộ là công nhân nhận khoán đất với Nông trường Việt - Mông đã bán đất nhận khoán cho nhiều người nơi khác đến. Theo người dân đang sinh sống ở đây phản ánh, nhiều cá nhân núp danh nghĩa doanh nghiệp đã nhận khoán đất làm liên doanh, nhưng thực chất là của cá nhân.

Có nhiều lô đất nhận khoán tại khu đất Đảo Thuyền, Đảo Tôm đã bị bán đi bán lại nhiều lần cho nhiều người từ nơi khác đến. Có tình trạng một mảnh đất có nhiều hồ sơ nhận khoán hoặc nhiều người nhận chuyển nhượng lại.

Khai thác bền vững tài nguyên Ba Vì, trong đó có tài nguyên đất, là yêu cầu bức thiết. Đoàn kiểm tra liên ngành đã đề xuất kiến nghị với thành phố nhiều biện pháp quản lý và xử lý vi phạm theo quy định pháp luật. Cần nói thêm rằng, cũng tại Ba Vì, Vườn Quốc gia Ba Vì (nằm trên địa bàn 5 huyện Ba Vì, Thạch Thất, Quốc Oai (Hà Nội) và Lương Sơn, Kỳ Sơn (Hòa Bình) lại là đơn vị đã làm tốt công tác giao khoán bảo vệ rừng với 3.350 ha cho cộng đồng dân cư giúp tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, có chính sách giúp người dân hưởng lợi từ rừng mà không làm mất đi tính đa dạng sinh học.

Có xử lý nghiêm những vi phạm đất đai tại Ba Vì, mới lập lại được trật tự trong quản lý đất đai nói chung, tăng nguồn thu thực sự từ đất cho ngân sách Nhà nước.

Phương Trần