Thứ trưởng Bộ TN&MT Nguyễn Mạnh Hiển phát biểu tại Hội thảo

(TN&MT) - Ngày 13/7/2012, tại TP.HCM, Ban Chỉ đạo tổng kết Nghị quyết TƯ 7 (Khóa IX) và Hiệp Hội Bất động sản TP.HCM tổ chức Hội thảo “Cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư; định giá đất”. Thứ trưởng Bộ TN&MT kiêm Tổng cục trưởng Tổng cục Quản lý Đất đai Nguyễn Mạnh Hiển chủ trì Hội thảo. “Cần duy trì cả hai cơ chế trong công tác thu hồi đất là Nhà nước đứng ra thu hồi và doanh nghiệp tự thỏa thuận với người đang sử dụng đất”…là những ý kiến được đông đảo nhà quản lý và các doanh nghiệp tham gia Hội thảo đồng tình…

   Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ TN&MT kiêm Tổng cục trưởng Tổng cục Quản lý Đất đai Nguyễn Mạnh Hiển đánh giá: Trong thời gian qua, khi triển khai Luật Đất đai 2003 trong thực tế cuộc sống, việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư vẫn là một bất cập lớn hiện nay và là nguyên nhân kéo dài thời gian giải phóng mặt bằng, làm chậm tiến độ thực hiện các dự án đầu tư, trong đó có các dự án, công trình trọng điểm của Nhà nước.

     Tại kỳ họp thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, Trung ương đã có Kết luận số 22 - KL/TƯ kết luận về nhiều nội dung quan trọng đối với công tác đổi mới chính sách, pháp luật đất đai; đồng thời yêu cầu Ban Cán sự Đảng Chính phủ tiếp tục nghiên cứu và làm rõ một số vấn đề như thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư…Cùng với việc làm rõ những vấn đề mà Trung ương yêu cầu, Bộ TN&MT đang tiến hành soạn thảo Luật Đất đai sửa đổi (dự kiến sẽ trình Quốc hội khóa XIII cho ý kiến tại kỳ họp thứ 4 vào tháng 10/2012).

   Theo Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Hiển, hiện chúng ta đang thực hiện cơ chế Nhà nước thu hồi đất và nhà đầu tư tự thỏa thuận nhận chuyển quyền sử dụng đất. Theo đó, Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế xã  hội (đầu tư xây dựng khu công nghiệp, khu công nghệ cao, khu kinh tế và các công trình trọng điểm quốc gia…); đối với dự án sản xuất, kinh doanh phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất thì nhà đầu tư được tự thỏa thuận với người sử dụng đất để thực hiện dự án.

      Hiện nay, cơ chế tự thỏa thuận đang phát huy hiệu quả, đặc biệt TP.HCM và một số tỉnh phía Nam trên 40%  diện tích đất được thu hồi bằng cơ chế tự thỏa thuận. Tuy nhiên, cơ chế này chỉ phát huy ở  những dự án quy mô nhỏ và khó hơn ở những dự án quy mô lớn; đặc biệt là cơ chế này thường khó áp dụng ở các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ vì đất đai manh mún, nhiều người sử dụng trên một diện tích đất nhất định.

     Về vấn đề xử lý khiếu nại của người dân khi bị thu hồi đất, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Hiển cho rằng, nên chăng hướng dẫn cho người dân quyền  khởi kiện khi không chấp nhận quyết định thu hồi đất; khi Tòa án đã có phán quyết cuối cùng thì tiến hành cưỡng chế thi hành án.

Ông Đào Anh Kiệt, Giám đốc Sở TN&MT TP.HCM phát biểu tại Hội thảo

Tại Hội thảo, nhiều nhà quản lý, doanh nghiệp đã tập trung phát biểu về cơ chế thu hồi đất hiện nay và hướng sửa đổi trong thời gian tới. Thời gian qua, một số dự án đã đền bù, giải phóng mặt bằng được trên 95% diện tich những chỉ còn một hai trường hợp không chịu di dời đã gây cản trở cho tiến độ triển khai dự án, gây nhiều thiệt hại cho nhà đầu tư.  Bà Đỗ Thị Loan – Tổng Thư ký Hiệp hội Bất động sản TP.HCM cho rằng: Trên cơ sở quản lý chặt chẽ quy hoạch sử dụng đất, quỹ đất theo hướng liên vùng, Nhà nước sẽ tiến hành thu hồi đất, tạo quỹ đất sạch, sau đó bán lại cho doanh nghiệp trên cơ sở trừ các chi phí phát sinh. Tuy nhiên, ý kiến này đã không nhận được sự đồng tình của các đại biểu tham dự Hội thảo, vì nếu “đánh đồng” giá đất khi thu hồi đất vào các mục đích sử dụng khác nhau sẽ gây thiệt thòi cho người dân. Ông Lê Hữu Nghĩa – Giám đốc Công ty Bất động sản Lê Thành cho biết: “Chúng tôi đã triển khai gần 10 dự án nhà ở và đều áp dụng cơ chế tự thỏa thuận nhưng không xảy ra vấn đề gì. Quan trọng là doanh nghiệp cần tính toán khoa học, hợp lý và đảm bảo quyền lợi của người sử dụng đất”.

         Ông Lê Ngọc Tú – Giám đốc Công ty phát triển nhà Bình Dân cũng đồng quan điểm: Cần phải duy trì cả hai cơ chế trong thu hồi đất là Nhà nước đứng ra thu hồi và doanh nghiệp tự thỏa thuận, tùy vào mục đích của dự án. Tuy nhiên, cơ chế thỏa thuận cũng phải có cơ chế, quy định riêng. Nếu doanh nghiệp đã thỏa thuận thu hồi được khoảng 80 – 85% diện tích, những diện tích còn lại không nhận được sự đồng thuận của người sử dụng đất thì cần áp dụng cơ chế Nhà nước thu hồi đất trên cơ sở giá đất sát giá thị trường đã được phần đông người sử dụng đất chấp nhận.

    Ông Đào Anh Kiệt – Giám đốc Sở TN&MT TP.HCM khẳng định: “Bắt buộc phải có hai cơ chế khi tiến hành thu hồi đất. Trong đó, cơ chế tự thỏa thuận tồn tại khách quan và không thể thay đổi được. Vấn đề là các cơ quan quản lý cần có cách tổ chức, triển khai thống nhất, đồng bộ và phải rất linh hoạt trong xử lý tình huống”.

    Ngoài ra, nhiều đại biểu thống nhất cho rằng, bảng giá đất do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ban hành hàng năm cần được ổn định, duy trì trong thời hạn 5 năm, sử dụng làm căn cứ để tính thuế sử dụng đất, thuế thu nhập doanh nghiệp từ chuyển quyền sử dụng đất; tính tiền sử dụng đất và tiền thuê đất khi giao đất, cho thuê đất không thông qua đấu giá quyền sử dụng hoặc đấu thầu dự án có sử dụng đất.

Phát biểu kết luận Hội thảo, Thứ trưởng Bộ TN&MT Nguyễn Mạnh Hiển ghi nhận những ý kiến phát biểu của các đại biểu, cho rằng đây là những ý kiến quan trọng khi tiến hành sửa đổi Luật Đất đai 2003. “Trong thời gian tới, Bộ TN&MT sẽ tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi các Bộ, ban ngành, các địa phương, các doanh nghiệp và người dân để có một cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư; định giá đất khoa học, hiệu quả nhất trong Luật Đất đai sửa đổi, khắc phục dứt điểm những tồn tại và tránh một số vụ việc đáng tiếc về thu hồi đất đã xảy ra trong thời gian qua” – Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Hiển nhấn mạnh.

Nguyễn Thanh